Pierwszy dzień Synodu

Pierwszy dzień Synodu rozpoczął się wspólną modlitwą oraz refleksją nad fragmentem encykliki Ojca św. „U progu III-go tysiąclecia”. Do niej później nawiązał arcybiskup Nikolaos Foskolos witając wszystkich uczestników i życząc nam owocnych obrad. W swoim przemówieniu arcybiskup przedstawił główne założenia Synodu oraz jego charakter. Po krótkim wprowadzeniu przez arcybiskupa, głos zabrali: Janis Maragos, Gawril Maragos, Dimitris Lewandis oraz Pawlos Sinigalias, głosząc referaty dotyczące zagadnień związanych z tematem pierwszego dnia Synodu: „Duchowy rozwój wiernych bez względu na język, wiek oraz pochodzenie”.

Janis Maragos przedstawił współczesne społeczeństwo przez pryzmat panujących prądów filozoficznych w ostatnim stuleciu, ukazujących naszą rzeczywistość jako świat zmaterializowany, sfrustrowany, wysoce zlaicyzowany, oddalony od wartości religijnych.

W swoim świadectwie o. Gawril Maragos podzielił się z nami osobistym, dotychczasowym życiem wiary. Zwrócił uwagę na istotę pielęgnacji wiary poprzez modlitwę, ćwiczenia duchowe oraz ewangelizację.

Dimitris Lewandis, podjął próbę przedstawienia obrazu greckiego katolickiego kościoła po II wojnie światowej do dnia dzisiejszego. Szczególny nacisk położył na 80% wzrost wiernych obcojęzycznych na terenie Grecji oraz wizję naturalnej ich asymilacji, polegającej na stopniowej integracji z lokalnym kościołem w zależności od ich statusu i planów egzystencjalnych.

Powołanie każdego z nas, to temat ostatniego w tym dniu referatu, wygłoszonego przez Pawlosa Sinigalisa. Zwrócił on uwagę na pragnienie Boga, jakie On ma względem nas, jako jednostki jak również podkreślił znaczenie powołania powszechnego dotyczącego grup i narodów.

Druga część pierwszego dnia Synodu to była praca w grupach. Tutaj podejmowaliśmy dyskusję na temat wizji kościoła w Grecji, mówiliśmy o problemach i korzyściach związanych z napływem tak dużej ilości obcojęzycznych wiernych do kościoła oraz obrazu stopniowego połączenia się obcokrajowców z tubylcami. Podejmowaliśmy również tematy w związku z wcześniej usłyszanymi konferencjami.

Dzień zakończyliśmy wnioskami ze wszystkich grup, wyjaśniając ewentualne nieścisłości na sali obrad.

Pierwszy dzień Synodu zakończyliśmy modlitwą.

Opracowanie: Barbara Sowa-Athanasiadis

Drugi dzień Synodu

Problemy Kościoła Katolickiego w Grecji

Głównym problemem Kościoła Katolickiego jest ciągłe uznawanie go przez rząd Grecki jako mniejszość. Nie chcąc naruszyć swoich relacji z Kościołem Prawosławnym rząd nie proponuje konkretnych prawnych rozwiązań zgodnych z wewnętrzną organizacją naszego Kościoła.

Obecnie Synod miejscowy prowadzi dialog z ministerstwem w celu podjęcia wspólnie akceptowanych decyzji. W tym miejscu należałoby podkreślić ścisłą więź rządu Greckiego z Kościołem Prawosławnym - wzajemne uzależnienie oraz niezbyt przychylny stosunek Kościoła Prawosławnego do Kościoła Katolickiego. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest brak możliwości stworzenia pewnych instytucji Kościoła Katolickiego, co ogranicza w dużym stopniu pole działania Kościoła Lokalnego. Musi on walczyć o swoje prawa przyjmując postawę obronną.

Istnieją również inne problemy, takie jak nasza słaba wiedza na temat innych religii albo to, że większość ludzi nie zna swoich praw w kościele i dlatego też nie włącza się w jego problemy.

Kolejną kwestią, którą chciałbym poruszyć dotyczy relacji z naszymi obcojęzycznymi braćmi. Przede wszystkim uważam, że poczucie niepewności i nieśmiałości odczuwalne jest z obu stron. Ostatnie badanie, przeprowadzone przez Narodowe Centrum Badań Społecznych określa nas jako konserwatywnych i ksenofobów. Mimo wszystko uważam, że nie powinniśmy zaprzestawać starań. Zajrzyjmy głęboko w nasze serca i zastanówmy się na ile my sami pragniemy włączyć naszych braci do wspólnego Kościoła.

Należy poprawnie rozumieć znaczenie wielokulturowości. Zgodnie z socjologią oznacza ono potrzebę kulturowego pluralizmu, wspólnego szacunku wobec ludzi o różnych przekonaniach i wierzeniach kulturowych, językowych bądź religijnych. Mając to na uwadze, kierując się katolickim doświadczeniem i nie zapominając o potrzebie ekumenizmu, powinniśmy poszukiwać nowych rozwiązań by ulepszyć funkcjonowanie Kościoła Lokalnego.

Parafia, kościół a społeczeństwo

W dzisiejszych czasach Kościół stara się być blisko człowieka poprzez kontakt i dialog. Wcześniejsze pokolenia posądzały Kościół o brak solidarności z najsłabszymi członkami społeczeństwa. Dzisiaj natomiast krytyka Kościoła dotyczy praw i reguł, jakie pragnie on narzucić społeczeństwu. Kościół powołany jest jednak do głoszenia ewangelii, do bycia Kościołem, który jest „domem i szkołą społeczeństwa” (Nuovo Millenio Ineunte) czyli miejscem wybaczania, spotkania, pojednania, którego punktem zwrotnym jest zawsze jedność i miłość w Jezusie Chrystusie. Współpracując z innymi i dla innych, Kościół daje świadectwo nadchodzącego Królestwa. Jest on świadkiem wiary, czyli miejscem obecności Chrystusa w świecie.

Indywidualizm jest jedną z cech, które charakteryzują dzisiejsze społeczeństwo. Prawa człowieka będące podstawą każdej demokracji zostały zastąpione prawami jednostki, gdzie jedynym kryterium jest zawsze „ego”.

Kolejnym cechą jest pewnego rodzaju religijność - taka, jaką ja wybieram - taka, która nie stawia mi wymagań, nie narzuca reguł. Zaskakujący jest fakt, że taki rodzaj mentalności rodzi zwątpienie, niepewność, fanatyzm. W ciągu ostatnich lat polityka uniezależniła się od religii. Wiara w postęp zastąpiła wiarę chrześcijańską proponując nowy sens życia. Człowiek żyjący w XXI wieku bombardowany jest różnego rodzaju informacjami, które jednak nie powinny być traktowane jako niepodważalna prawda. Bądźmy czujni zawsze stojąc w obronie naszej wiary.

Organizacja Kościoła Lokalnego

Na progu nowego tysiąclecia Kościół powołany jest do podejmowania nowych wezwań i przedsięwzięć by móc sprostać wciąż wzrastającym wymaganiom dzisiejszych czasów podążając śladem Jezusa Chrystusa. Dzięki Niemu możemy głębiej zrozumieć naszą rolę w miejscu, w którym pogłębiamy wiarę i spożywamy pokarm duchowy, czyli w naszej parafii.

Parafia jest komórką, miejscem spotkań wiernych, których duszpasterzem i ojcem jest proboszcz. To on kieruje pracą księży i świeckich, wyznacza obowiązki i czuwa nad prawidłowym ich wypełnianiem. Co się jednak dzieje, gdy liczba księży jest niewystarczająca? Nieodzowne jest odpowiednie przygotowanie świeckich, których usługi ofiarowane parafii promowałyby dzieło Kościoła.

Bardzo ważną dziedziną działalności zarówno proboszcza jak i jego współpracowników jest bycie blisko tych, którzy w szczególny sposób potrzebują ich pomocy i wsparcia.

Kolejną kwestią, która powinna zostać rozważona przez parafie to malejąca liczba powołań. Dzisiaj wszyscy my, którzy stanowimy Kościół, powołani jesteśmy do skupienia naszej uwagi na osobie Jezusa, którego powinniśmy zawsze poznawać, kochać i naśladować. Tylko poprzez modlitwę, życie sakramentalne, medytację słowa Bożego możemy wesprzeć nasz Kościół lokalny przemierzając pierwsze lata trzeciego tysiąclecia.

Społeczeństwo nowych technologii a Kościół

Zainteresowanie Kościoła internetem i środkami masowego przekazu ma na celu uaktywnienie i zachęcenie wiernych do prawidłowego korzystania z nich dla rozwoju człowieka, sprawiedliwości i pokoju. Z drugiej strony, Kościół pragnie ulepszyć komunikację międzyparafialną. Internet oferuje nam bezpośredni dostęp do różnych ważnych religijnych i duchowych źródeł: dużych bibliotek, muzeów, ksiąg, pism ojców Kościoła, które w ciągu kilku chwil mogą ukazać się na ekranie komputera każdego użytkownika. Sieć internetowa ma wyjątkową zdolność minimalizowania odległości, przybliżania ludzi i wspierania ich przedsięwzięć.

Biuro Prasy Archidiecezji Katolickiej pełni bardzo ważną rolę i ma na celu rozpowszechnienie wewnętrznej sieci komunikacji. Aby wziąć udział w sieci informacji wystarczy jedynie wyrazić swoje zainteresowanie kontaktując się z naszym Biurem Prasowym. Liczba naszych użytkowników na rok 2003 wynosi około cztery tysiące. Taka jest ilość przesłanych wiadomości elektronicznych. Wiemy co dzieje się we wszystkich Kościołach Europy poprzez stały kontakt, współpracę, wymianę pism teologicznych, wniosków i decyzji europejskich synodów, które codziennie docierają do Biura Prasy. Powstała także strona internetowa Kościoła Katolickiego. Każdy może na niej znaleźć przemówienia Ojca Świętego z Jego wizyty w Atenach, katalog „Dobrej Prasy” Kościoła Katolickiego całej Grecji, dane historyczne, połączenia ze wszystkimi Kościołami całego świata. Głosimy Dobrą Nowinę wszędzie tam gdzie żyją ludzie: Peru, Japonia, Chiny, Belgia, Anglia, Włochy, Hiszpania, Francja, Holandia, Niemcy, Nowa Gwinea, Afryka, Kanada, Chile, Argentyna, Iran, Arabia Saudyjska to niektóre z bardzo odległych miejsc, które skontaktowały się z nami poprzez stronę internetową, którą odwiedziło dotąd około sześć tys. użytkowników.

Zarówno księża jak i my świeccy powinniśmy zdobywać wiedzę z dziedziny informatyki tak abyśmy wszyscy mogli czerpać korzyści, które oferują nam duże strony internetowe Kościoła Katolickiego i Katolickie Uniwersytety. Katecheci i wszyscy ci, którzy zajmują się młodzieżą powinni poznawać media by móc przekazać dzieciom siłę tego środka jak i sposoby ochrony przed jego szkodliwym wpływem. Kończąc, pozwolę sobie podkreślić dwa punkty. Wszystko, co powyżej zostało powiedziane dotyczy bezpośrednio każdej wierzącej osoby, każdej społeczności, każdej parafii - nas wszystkich! Niech edukacja, postęp techniczny i współpraca będą podłożem wspólnego działania! Istnieje wielkie zapotrzebowanie abyśmy wszyscy stali się częścią tej ogromnej w siłę i ducha mozaiki wraz z jej pięknymi odcieniami świata, wszystkich kontynentów i wszystkich klas społecznych, która nosi nazwę Kościoła Katolickiego.

Opracowanie: Ewelina Barańska

Trzeci dzień Synodu

Ekumenizm i społeczna nauka Kościoła

Wiek dwudziesty został słusznie określony wiekiem ekumenizmu. Wtedy to stworzono podstawy teologicznego dialogu i współpracy pomiędzy Kościołami, które doprowadziły między innymi do wzajemnego poznania się i okazanie szacunku po wieloletnim trwaniu w podziałach. Być chrześcijaninem dziś, oznacza być działaczem pojednania, pokoju, porozumienia, przebaczenia. W ten sposób osiągamy stopień najwyższego ekumenizmu, o którym świadczy szacunek dla drugiego człowieka. Aby zaistniał prawdziwy wymiar ekumenizmu trzeba przede wszystkim kochać. Żeby kochać, trzeba poznać; aby poznać, trzeba się nauczyć, a mamy tak dużo do nauczenia się od innych. Szczególne świadectwo prawdziwego poznania drugiego człowieka mogą nam dać małżeństwa mieszane, które tworzą rodzinę pomimo różnic dogmatycznych, ale koncentrując się na wielu wspólnych elementach żyją tą samą wiarą w Chrystusa.

Ekumenizm nie może być realizowany bez otwarcia się na drugiego człowieka. Znakomitym przykładem harmonijnego współżycia różnych wyznań chrześcijańskich są działające w Atenach szkoły katolickie, otwarte na wolność wyznania i szacunek dla innych. Zarówno osoby nauczające w tych szkołach, jak i dzieci oraz ich rodzice dają świadectwo harmonijnego współistnienia, w którym wszyscy w praktyce realizują naukę Ewangelii. Żyjąc w Grecji, współistniejąc jako Katolicy obok Kościoła Prawosławnego, nieśmiałymi krokami zbliżamy się do celu, który wyznaczył nam Ojciec Święty: jeden Kościół, który będzie oddychał dwoma płucami.

We współczesnym świecie dużo uwagi poświęca się problemowi niesprawiedliwości społecznej. Prawdziwie potrzebujący liczą na naszą wrażliwość chrześcijańską. Wchodzimy w nowe tysiąclecie obciążeni konfliktami nierówności pod względem sytuacji społecznej, wykształcenia, rozwoju technologii, które dają wielkie szanse nielicznym, a pozostawiają miliony ludzi na marginesie, bez podstawowych środków do godnego życia. Czy Kościoły chrześcijańskie są przygotowane do podjęcia walki z niesprawiedliwością społeczną? Czy chrześcijanie całego świata łączą się w walce z nędzą? W codziennej modlitwie „Ojcze nasz” mówimy w liczbie mnogiej „chleba naszego” (nie mojego) „daj nam” (nie mnie).

Otwórzmy więc horyzonty pojęciowe ze swoich osobistych potrzeb na nasze wspólne potrzeby. W służbie społecznej ogromną rolę pełnią członkowie organizacji Caritas, która działa w Grecji szczególnie dla wsparcia potrzebujących grup emigrantów i obcokrajowców. Osiągnięcia Caritas opierają się przede wszystkim na pracy chętnych osób, które bezinteresownie podejmują działalność charytatywną. Ważne jest, by nasz lokalny Kościół Katolicki, stanowiący mniejszość w tym kraju, dynamicznie prezentował społeczeństwu nie tylko religijną, ale i społeczną stronę swej nauki.

Opracowanie: Ewa Neophitou

Czwarty dzień Synodu

Czwarty dzień obrad Synodu Archidiecezji Ateńskiej był jednocześnie ostatnim. Rozpoczęliśmy go o godzinie 16.00 tradycyjną kawą. Po wspólnej modlitwie prowadzonej przez arcybiskupa Mikołaja Foskolosa wysłuchaliśmy sprawozdania z przebiegu obrad synodu. Przedstawione zostały wszystkie wnioski, propozycje i uwagi, jakie zgłosili uczestnicy Synodu w ciągu trzech dni prac w grupach roboczych. Dyskusja prowadzona nad zapisem sprawozdania trwała dość długo i była bardzo żywa a miejscami nawet burzliwa. Wszelkie poprawki w protokole musiały być zapisane tak, aby zdecydowana większość była zgodna z formą zapisu. Po poprawieniu tekstu i ustaleniu ostatecznej wersji nastąpiło głosowanie nad propozycjami. Wzięło w nim udział 140 osób. Po zakończeniu głosowania wszyscy uczestniczyliśmy we Mszy świętej. Koncelebrowało ją 12 kapłanów biorących udział w obradach Synodu. Ostatni dzień obrad zakończyliśmy wspólną agapą.

Opracowanie: Maria Łapińska

Wnioski końcowe

W Ateńskiej Archidiecezji Kościoła Katolickiego podczas Synodu, który odbywał się w dniach 18-21 listopada 2003, rozpatrywano trzy główne tematy zaproponowane w trakcie trzech spotkań przygotowawczych, podczas których analizowano słowa Ojca Świętego przekazane w czasie jego pielgrzymki do Aten, encyklikę „U progu Nowego Tysiąclecia” oraz przedstawiono opinie wiernych naszego Lokalnego Kościoła Katolickiego.

• Duchowe ożywienie wszystkich wiernych bez względu na płeć, język czy pochodzenie.
• Organizacja Lokalnego Kościoła Katolickiego.
• Ekumenizm i społeczny charakter Kościoła.

W Synodzie uczestniczyło 140 przedstawicieli parafii i zakonów, którzy po wysłuchaniu trzynastu obszernych wykładów oraz przestudiowaniu ich podczas pracy w mniejszych zespołach, doszli do poniższych stwierdzeń i propozycji:

Duchowe ożywienie wszystkich wiernych bez względu na płeć, język czy pochodzenie

Faktem jest, że pogłębianie wiary dotyczy osobiście każdego ochrzczonego. Jednak dla poprawienia jakości katechizacji tak dzieci jak i dorosłych proponuje się stworzenie instytucji kształcenia, która z pomocą nowej technologii (Internet) i słowa drukowanego wykształci w naszym Kościele Lokalnym odpowiednich katechetów dla potrzeb parafii oraz dla szkół katolickich, a jednocześnie stanowić będzie okazję do podnoszenia poziomu życia religijnego wszystkich wiernych członków naszego Kościoła Lokalnego.

Proponuje się również całoroczne studiowanie przez całą Kościelną Prowincję jednego tematu teologicznego, który wierni będą opracowywać na poziomie parafii, instytucji czy zakonu (grupy modlitewne, ćwiczenia duchowe, wykłady, seminaria).

Organizacja Lokalnego Kościoła Katolickiego

Ten temat był szczególnie omawiany podczas Synodu i faktem jest, że przedstawiono interesujące propozycje polepszenia dzisiejszej sytuacji, które omawiamy poniżej: Proponuje się podjęcie kroków szczególnie w sprawie duszpasterstwa młodych i nastolatków, a także duszpasterstwa parafii. Szczególną troską duszpasterską należy otoczyć rodziny, zwłaszcza nowe rodziny oraz naszych braci obcojęzycznych.

Na duszpasterstwo młodzieży mogą składać się następujące akcje:

• Stworzenie rdzenia młodych ludzi uświadamianych przez wykształconych świeckich.
• Współpraca między parafiami w sprawach nastolatków i młodzieży.
• Zapoznanie ich z duchowością zakonów.
• Uaktywnienie roli młodych w parafii, jak również w jej zarządzaniu (administracji).

Duszpasterstwo parafii może polepszyć się poprzez:

• Reorganizację i nowy podział geograficzny parafii.
• Uaktywnienie potencjału ludzkiego każdej parafii, ze szczególnym uwzględnieniem jego dokształcenia.

W praktyce można to osiągnąć poprzez:

1. Spis wszystkich członków parafii.
2. Połączenie mniejszych parafii i stworzenie parafii „centralnych”.
3. Organizację mniejszych zespołów wewnątrz parafii.
4. Wykorzystanie nowych technologii do organizacji pracy w każdej parafii oraz jako środka łączności z innymi parafiami czy Archidiecezją.
5. Podniesienie poziomu duchowego parafian.
6. Kazania jakościowo dobre i na czasie.
7. Większa aktywność świeckich żyjących rzeczywiście według wiary i włączenie ich w obsługę Mszy św.
8. Wprowadzenie i ożywienie działalności rad duszpasterskich.
9. Dokształcanie oraz aktywacja kobiet w społecznym i liturgicznym życiu Kościoła.
10. Organizacja spotkań duszpasterskich oraz wspólnego przeżywania świąt w Archidiecezji (podobnie jak dotychczas).
11. Stały diakonat (nowa klasa wykształconych teologicznie, być może opłacanych).
12. Diakonat żonatych.
13. Informowanie przy pomocy wiadomości drukowanych oraz Internetu na tematy dotyczące dalszego kształcenia świeckich czy planowanych wydarzeń w Archidiecezji (program roczny).
14. Zorganizowanie osobnych liturgii dla dzieci.
15. Duszpasterstwo wiernych, po zorganizowanym spisie inwentaryzacyjnym, może być prowadzone z udziałem osób świeckich.

Duszpasterstwo rodzinne, szczególnie młodych par przedstawia się następująco:

1. Dokształcanie - katechizacja rodziców.
2. Przygotowanie młodych małżonków, ciągłe wspieranie oraz włączenie ich w działalność parafii.
3. Szczególne poświęcenie uwagi duszpasterstwu małżeństw mieszanych.
4. Duszpasterstwo wiernych obcojęzycznych.

W ogólnym zarysie jest przyjmowane stopniowe wcielanie naszych braci obcojęzycznych. W obecnej chwili potrzebne jest:

1. Znalezienie wspólnych możliwości kontaktu.
2. Szacunek dla różnic kulturalnych pomiędzy obcymi i greckimi katolikami.
3. Dokształcanie niektórych wiernych obcojęzycznych, jeśli jest to potrzebne do ich wcielenia.
4. Aktywna działalność wiernych obcojęzycznych w pracy duszpasterskiej parafii, skoro wyznaczony będzie wspólny program duszpasterski.
5. W sprawie trudności językowych i komunikacyjnych pomogłaby wielojęzyczna publikacja przez Kurię liturgii Mszy św.
6. Działalność duszpasterska wśród wiernych obcojęzycznych kapłanów mówiących ich językiem.

Ekumenizm i Społeczny charakter Kościoła

Stwierdza się wielowymiarowe czyny solidarności w zakresie działalności naszej Archidiecezji Kościoła Katolickiego na poziomie instytucji, organizacji, zakonów, ale i poszczególnych osób. Synod proponuje stworzenie specjalnego ośrodka koordynacji dla planowania działań w sektorze charytatywnym i socjalnego wsparcia dla niezbędnego uwrażliwienia oraz informowania wiernych w tych kwestiach. Konieczne będzie spisanie istniejących zapotrzebowań na pomoc jak i liczby ochotników, aby usprawnić niesienie pomocy.

Proponuje się:

• Uwrażliwienie wiernych w parafiach, jak i uczniów szkół katolickich na tematy filantropii (miłosierdzia).
• Poszukiwanie sponsorów - ofiarodawców.
• Promowanie dzieła dobroczynnych organizacji Katolickiego Kościoła w greckim społeczeństwie.
• Współpracę między organizacjami dobroczynnymi Kościoła Katolickiego i Prawosławnego.

Ekumenizm w Grecji wyraża się w praktyce poprzez życie codzienne, w edukacji, w oferowaniu pomocy drugiemu człowiekowi, w małżeństwach mieszanych.

Próbując to podsumować proponujemy:

• Zapoznanie się z duchowością tych Kościołów. Tu pomocne może być propagowanie duchowości i dzieła Kościoła Katolickiego w środkach masowego przekazu.
• Utworzenie małych grup ekumenicznych.
• Ożywienie naszej modlitwy o zjednoczenie Kościołów chrześcijańskich i naszego ciągłego dążenia do tego.

Podsumowując propozycje zebrane podczas prac Synodu, stwierdzamy:

• Zapisano wiele uwag, życzeń i zaleceń, które z trudnością prowadziłyby nas do uzyskania spójnego programu duszpasterstwa.
• Zwrócono uwagę na słabe punkty, podano wiele propozycji, które próbowaliśmy zebrać w formie całości, aby wspomogły tych, którzy zajmą się planowaniem.
• Uważamy, że pożyteczne będzie przeanalizowanie głównych wniosków i propozycji przez radę, która wspólnie ze specjalistą opracuje projekt duszpasterstwa na następne dziesięciolecie.

Dziękujemy naszemu Arcybiskupowi, który dał nam możliwość powyższej współpracy nad istotnymi sprawami dotyczącymi naszego miejscowego Kościoła Katolickiego i złożenia naszych propozycji. Niech Duch Święty nasz przewodnik przez te cztery dni razem z Matką Przenajświętszą prowadzą zawsze nasze kroki i naszą misję.

Tłumaczenie: Ewa Neophitou

²²²